De Europese AI Act komt eraan, maar veel organisaties zijn nog niet voorbereid

Kunstmatige intelligentie ontwikkelt zich sneller dan veel organisaties kunnen bijhouden. Waar AI eerst vooral werd gezien als innovatie of productiviteitstool, groeit het nu uit tot een onderwerp dat direct raakt aan:

• governance;
• compliance;
• security;
• privacy;
• besluitvorming;
• aansprakelijkheid;
• reputatie.

Daarom introduceert Europa de AI Act: de eerste grootschalige wetgeving die organisaties verplicht bewuster, transparanter en verantwoord met AI om te gaan.

En juist daar ligt momenteel een groot risico.

Veel organisaties gebruiken AI al, zonder volledig inzicht

In vrijwel iedere organisatie wordt inmiddels AI gebruikt:

• ChatGPT;
• Microsoft Copilot;
• AI-ondersteunde analyses;
• automatisering;
• samenvattingen;
• contentcreatie;
• documentverwerking;
• klantenservice;
• besluitvorming.

Vaak gebeurt dat sneller dan beleid en governance zich ontwikkelen.

Daardoor ontstaat een situatie waarin:

• AI-tools worden gebruikt zonder duidelijke richtlijnen;
• vertrouwelijke data extern verwerkt wordt;
• verantwoordelijkheden ontbreken;
• risico’s onvoldoende inzichtelijk zijn;
• directies beperkt zicht hebben op daadwerkelijk AI-gebruik.

De AI Act maakt duidelijk dat organisaties zich hier niet langer achter kunnen verschuilen.

Wat is de AI Act?

De AI Act is Europese wetgeving die regels stelt aan het ontwikkelen, gebruiken en beheren van AI-systemen.

Het doel:
AI veilig, transparant en verantwoord inzetten.

De wetgeving richt zich onder andere op:

• risicobeoordeling;
• governance;
• transparantie;
• documentatie;
• menselijk toezicht;
• compliance;
• datakwaliteit;
• verantwoord gebruik van AI.

Voor veel organisaties betekent dit dat AI niet langer alleen een IT-onderwerp is.

Het wordt een bestuurlijke verantwoordelijkheid.

Waarom de AI Act veel impact gaat hebben

Veel organisaties denken nog:
“Wij bouwen zelf geen AI, dus dit geldt niet voor ons.”

Maar dat is een misverstand.

Ook organisaties die AI-tools gebruiken kunnen geraakt worden door:

• governanceverplichtingen;
• compliance-eisen;
• verantwoordingsplicht;
• leveranciersrisico’s;
• documentatie-eisen;
• toezicht op AI-gebruik.

Zeker wanneer AI invloed heeft op:

• besluitvorming;
• HR-processen;
• klantcommunicatie;
• risicoanalyses;
• security;
• persoonsgegevens;
• operationele processen.

De grootste risico’s die organisaties onderschatten

In de praktijk zien we vaak dezelfde problemen terugkomen:

Shadow AI

Medewerkers gebruiken AI-tools zonder centrale controle of toestemming.

Gebrek aan AI-beleid

Er zijn geen duidelijke regels over:

• welke AI-tools gebruikt mogen worden;
• welke data gedeeld mag worden;
• welke controles gelden.

Geen governance-structuur

Niemand voelt zich eigenaar van AI-risicobeheersing.

Onvoldoende leverancierscontrole

Veel organisaties weten onvoldoende:

• waar data verwerkt wordt;
• welke AI-modellen gebruikt worden;
• welke risico’s externe AI-platformen introduceren.

Geen inzicht op bestuursniveau

Directies weten vaak niet hoe diep AI al verweven is in dagelijkse processen.

Waarom governance nu cruciaal wordt

De AI Act draait uiteindelijk niet alleen om technologie.

De kern draait om:

• controle;
• verantwoordelijkheid;
• transparantie;
• governance.

Organisaties die AI zonder governance inzetten lopen risico op:

• complianceproblemen;
• reputatieschade;
• verkeerde AI-uitkomsten;
• datalekken;
• aansprakelijkheid;
• verlies van bestuurlijke controle.

Waarom AIRisicoScan.nl is ontwikkeld

Vanuit die ontwikkeling hebben wij AIRisicoScan.nl ontwikkeld.

AIRisicoScan.nl helpt organisaties inzicht te krijgen in:

• AI-risico’s;
• governance-volwassenheid;
• compliance-aandachtspunten;
• shadow AI;
• leveranciersrisico’s;
• AI Act readiness;
• concrete vervolgstappen.

Geen technisch rapport vol jargon, maar een executive AI governance assessment gericht op bestuur, management en organisaties die AI verantwoord willen inzetten.

De vraag is niet meer óf AI gebruikt wordt

AI is inmiddels overal aanwezig binnen organisaties.

De echte vraag wordt:
heeft jouw organisatie nog voldoende grip op AI-gebruik?

En belangrijker:
ben je voorbereid op de AI Act?